Kimler için
- Hekim tarafından irritabl bağırsak sendromu (IBS) tanısı konmuş olanlar
- Sık şişkinlik, gaz ve karın ağrısı yaşayanlar
- Reflü ve mide yanması şikayeti olanlar
- Kronik kabızlık ya da ishal sorunu yaşayanlar
- Çölyak hastalığı ya da laktoz intoleransı tanısı almış olanlar
Beslenme tarafında neye odaklanıyoruz
Önce düzen
Hızlı yemek, düzensiz öğünler, gece geç saatte büyük porsiyonlar ve yetersiz sıvı birçok şikayetin ortak noktasıdır. İlk adım çoğu zaman yiyecekleri çıkarmak değil, düzeni kurmaktır.
Kişiye özgü tetikleyiciler
Bazı kişilerde belirli karbonhidrat grupları (FODMAP) bağırsakta fazla gaz ve şişkinliğe yol açar. Düşük FODMAP yaklaşımı geçici bir eleme, ardından kontrollü yeniden ekleme ve kişiselleştirme aşamalarından oluşur. Uzman eşliğinde uygulanmalıdır; gereksiz uzun kısıtlama bağırsak florası ve beslenme yeterliliği açısından sorun yaratabilir.
Lif ve sıvı dengesi
Kabızlıkta lifi bir anda artırmak şişkinliği kötüleştirebilir. Lif kademeli artırılır; sıvı ve hareketle birlikte düzenlenir.
Reflüde zamanlama
Akşam yemeği ile yatma arasındaki süre, öğün hacmi ve kişiye göre tetikleyici olabilen yiyecekler birlikte ele alınır.
İlk görüşmede neler değerlendiriliyor
Tüm danışanlarda yapılan 90 dakikalık değerlendirmeye ek olarak, bu alanda özellikle şunlara bakılır:
- Şikayetlerin ne zaman başladığı, hangi saatlerde ve hangi öğünlerden sonra arttığı
- Dışkılama düzeni ve kıvamı
- Daha önce yapılmış tetkikler: endoskopi, kolonoskopi, çölyak testleri, gaita tahlilleri
- Kullandığınız ilaçlar ve takviyeler (örneğin mide koruyucular, demir)
- Yeme hızı, öğün düzeni, sıvı tüketimi ve stres
Plan bu değerlendirmeye göre gün gün, tarifleriyle yazılır; telefon uygulamasıyla takip edilir ve sonuçlar kas ve yağ kütlesi üzerinden ölçülür.
Çölyaktan şüpheleniyorsanız glüteni kesmeden önce test
Çölyak tanısında kullanılan kan testleri ve biyopsi, kişi glüten tüketmeye devam ederken anlamlıdır. Glüteni test öncesinde kendi başınıza kesmek tanıyı zorlaştırabilir. Önce hekiminizle test, sonra beslenme düzenlemesi.
Hekiminizle birlikte
Dışkıda kan, istemsiz kilo kaybı, sizi geceleri uyandıran ağrı, yutma güçlüğü, sürekli kusma, demir eksikliği anemisi ya da ileri yaşta yeni başlayan bağırsak alışkanlığı değişikliği varsa önce bir gastroenteroloji uzmanına başvurun. Bu belirtiler beslenme düzenlemesinden önce değerlendirilmelidir.
Sık sorulan sorular
Probiyotik kullanmalı mıyım?
Probiyotiklerin etkisi suşa ve şikayete göre değişir; herkese aynı ürün önerilmez. Fermente gıdalar ve lif çeşitliliği çoğu kişi için iyi bir başlangıçtır; takviye kararı şikayetinize göre verilir.
Glütensiz beslenme şişkinliğe iyi gelir mi?
Çölyak hastalığı ya da tanısı konmuş glüten hassasiyeti yoksa glütensiz beslenme şart değildir. Bazı kişilerdeki rahatlama glütenden değil, buğdaydaki fruktanların azalmasından kaynaklanır; bu da daha esnek bir düzenlemeyle sağlanabilir.
Düşük FODMAP diyeti ne kadar sürer?
Eleme aşaması genellikle birkaç hafta sürer; ardından besinler kontrollü olarak yeniden eklenir. Amaç kalıcı bir yasak listesi değil, kişinin gerçek tetikleyicilerini bulmaktır.
Stres sindirimi etkiler mi?
Evet. Bağırsak ile beyin arasında güçlü bir iletişim vardır ve stres birçok kişide şikayetleri artırır. Öğün düzeni ve uyku bu yüzden planın parçasıdır.