Kimler için
- Tahlilinde açlık insülini yüksek bulunan ya da hekimi insülin direnci tespit eden kişiler
- Prediyabet tanısı alanlar (açlık kan şekeri 100–125 mg/dL ya da HbA1c %5,7–6,4)
- Polikistik over sendromu (PKOS) ile birlikte insülin direnci yaşayan kadınlar
- Karaciğer yağlanması tespit edilenler
- Ailesinde tip 2 diyabet olan ve riskini azaltmak isteyenler
Beslenme tarafında neye odaklanıyoruz
Karbonhidratı yasaklamak değil, yönetmek
Karbonhidratın türü, miktarı, öğün içindeki yeri ve yanında ne yendiği kan şekeri yanıtını değiştirir. Lifli, işlenmemiş kaynaklar ve proteinle birlikte tüketim ön plandadır.
Öğün ritmi
Gün boyu sürekli atıştırma da, uzun açlıkların ardından büyük öğünler de dengesizlik yaratabilir. Öğün saatleri uyanma saatinize, iş düzeninize ve antrenman zamanınıza göre kurulur.
Kas ve hareket
Kas dokusu, kandaki şekerin en büyük kullanıcılarından biridir. Kas kütlesini korumak ve artırmak insülin duyarlılığını destekler; bu yüzden plan protein dağılımı ve hareketle birlikte düşünülür.
Uyku ve stres
Yetersiz uyku ve uzun süreli stres insülin duyarlılığını olumsuz etkileyebilir. Günlük ritim analizi bu yüzden planın ayrılmaz parçasıdır.
İlk görüşmede neler değerlendiriliyor
Tüm danışanlarda yapılan 90 dakikalık değerlendirmeye ek olarak, bu alanda özellikle şunlara bakılır:
- Açlık kan şekeri, açlık insülini, HbA1c ve lipid profili
- Bel çevresi ve vücut kompozisyonu
- Tatlı isteğinin hangi saatlerde ve hangi durumlarda arttığı
- Uyku süresi, iş temposu ve hareket düzeyi
- PKOS, gebelik diyabeti öyküsü ya da karaciğer yağlanması gibi eşlik eden durumlar
Plan bu değerlendirmeye göre gün gün, tarifleriyle yazılır; telefon uygulamasıyla takip edilir ve sonuçlar kas ve yağ kütlesi üzerinden ölçülür.
Araştırmalar ne söylüyor?
ABD'de yürütülen Diabetes Prevention Program çalışmasında, prediyabetli kişilerde yaklaşık %7 kilo kaybı ve haftada 150 dakika hareketi hedefleyen yaşam tarzı programı, tip 2 diyabete ilerleme riskini yaklaşık %58 azalttı. Yaşam tarzı değişikliği bu alanda kanıtı en güçlü yaklaşımlardan biridir.
Hekiminizle birlikte
Metformin gibi ilaçların başlanması ya da kesilmesi hekiminizin kararıdır. Beslenme planı, kullandığınız ilaçlar bilinerek yapılır.
Sık sorulan sorular
İnsülin direnci tamamen geçer mi?
İnsülin duyarlılığı beslenme düzeni, kilo yönetimi, hareket ve uykuyla belirgin şekilde iyileşebilir. Ne kadar iyileşeceği kişiden kişiye değişir; ilerleme kontrol tahlilleriyle hekiminizle birlikte izlenir.
Ekmeği tamamen bırakmam gerekir mi?
Genellikle hayır. Ekmeğin türü, miktarı ve öğün içindeki eşleşmesi düzenlenir. Tamamen yasaklamak çoğu kişide sürdürülemez ve telafi yemelerine yol açar.
Meyve yiyebilir miyim?
Evet. Bütün meyve lif içerir ve dengeli bir planda yer alır. Miktar, zamanlama ve meyve suyu yerine bütün meyve tercihi önemlidir.
Aralıklı oruç insülin direncine iyi gelir mi?
Bazı kişilerde işe yarayabilir, bazılarında ise akşam aşırı yemeye ve uyku sorunlarına yol açar. Öğün düzeni, günlük ritim ve kullanılan ilaçlar değerlendirildikten sonra kişiye göre karar verilir.